〜たとたん（に）
Vừa… thì ngay lập tức
FormationĐộng từ thể た + とたん（に）
〜たとたん（に） diễn tả "A vừa xảy ra thì B xảy ra ngay tức khắc": 窓を開けたとたん、冷たい風が入ってきた (vừa mở cửa sổ thì gió lạnh ùa vào ngay). Viết bằng chữ kanji là 途端. Khoảng cách giữa A và B gần như bằng không, và B thường mang tính bất ngờ với người nói.
Vì diễn tả điều đã chứng kiến, mẫu này chỉ dùng cho sự việc quá khứ, và vế B phải là việc xảy ra ngoài ý muốn — không dùng cho hành động có chủ đích của người nói. Muốn nói "xong A tôi sẽ làm B ngay" theo kế hoạch, hãy dùng 〜次第.
Bạn đã học điều kiện 〜と ở N4 với nghĩa "hễ… là" — 〜と thiên về quy luật lặp lại hoặc kết quả tất nhiên, còn たとたん kể lại một lần cụ thể kèm cảm giác đột ngột. Cũng đừng nhầm với 〜たら phát hiện (開けたら、猫がいた): たら chỉ nói "mở ra thì thấy", còn たとたん nhấn mạnh biến cố nổ ra ngay khoảnh khắc đó.
Examples
窓を開けたとたん、冷たい風が入ってきた。
Vừa mở cửa sổ thì gió lạnh ùa vào ngay.
立ち上がったとたんに、頭が痛くなりました。
Vừa đứng dậy thì tôi thấy đau đầu ngay lập tức.
その知らせを聞いたとたん、彼女は泣き出した。
Vừa nghe tin đó, cô ấy liền bật khóc.